Zapytałam Claude, czy mogę wysłać ten sam mail do dwóch grup na liście. Dostałam akapit powtarzający moje pytanie, akapit o tym, że to zależy, trzy punkty z czynnikami do rozważenia i podsumowanie tego, co przed chwilą napisał. Odpowiedź brzmiała „tak” i była gdzieś w środku.

Dlaczego „pisz krócej” przestaje działać po trzech wiadomościach?

Bo to jest prośba, nie zasada. Model przyjmuje ją do wiadomości, stosuje w następnej odpowiedzi, a potem wraca do swojego domyślnego zachowania. Przy dłuższej rozmowie ta jedna linijka gubi się wśród kilkudziesięciu innych wiadomości.

Druga rzecz jest ciekawsza. „Krócej” to instrukcja bez treści. Model nie wie, co ma wyciąć. Zwykle skraca to, co najłatwiej skrócić, czyli konkrety, a zostawia ozdobniki, bo one wyglądają na uprzejmość.

Trzecia rzecz to sposób, w jaki modele są uczone. Odpowiedź wyczerpująca wygląda na lepiej wykonaną pracę niż odpowiedź na jedno zdanie. Model domyślnie zakłada, że im więcej Ci da, tym bardziej pomoże. W rozmowie z Tobą to założenie jest po prostu błędne.

Rozwiązanie polega na tym, żeby zapisać zasady raz, w miejscu, które wczytuje się przy każdej rozmowie, i opisać dokładnie, co ma zniknąć.

Które dwa problemy mylisz ze sobą?

To była moja główna pomyłka przez dobry rok. Próbowałam naprawić jednym promptem dwie zupełnie różne rzeczy.

Pierwszy problem: AI rozmawia z Tobą. Zadajesz pytanie robocze i dostajesz sześć akapitów. Tu chodzi o objętość i o to, że musisz szukać odpowiedzi w tekście.

Drugi problem: AI pisze coś, co przeczyta ktoś inny. Reklama, mail do listy, opis produktu, strona. Tu objętość może być w porządku, a i tak wszystko się sypie, bo czytelniczka po dwóch zdaniach czuje, że to napisała maszyna.

To wymaga dwóch osobnych plików z instrukcjami, wpiętych w dwa różne miejsca. Jeden ma być włączony zawsze. Drugi tylko wtedy, kiedy produkujesz coś dla ludzi.

Jeśli włączysz oba naraz, dostaniesz teksty pisane telegraficznie, urwane i pozbawione rytmu. Wrócę do tego na końcu.

Najprostszy sposób, żeby sprawdzić, z którym problemem masz właśnie do czynienia: zapytaj, kto to przeczyta. Jeśli tylko Ty, to jest problem objętości. Jeśli ktokolwiek inny, to jest problem brzmienia. Te dwa rzadko występują naraz w tym samym tekście.

Jak wygląda plik, który każe odpowiadać od razu?

Ten pierwszy zmienia najwięcej w codziennej pracy. Skopiuj go i wklej u siebie, potem podmień, co uznasz za stosowne.

name: od-razu-do-rzeczy
description: Odpowiadaj najpierw, najkrócej jak się da, bez rozbiegu.
Stosuj do każdej odpowiedzi, chyba że wyraźnie poproszę o rozwinięcie.

# Od razu do rzeczy

## Zasada główna
Zaczynaj od odpowiedzi. Pierwsza linijka to wniosek, rekomendacja
albo bezpośrednia odpowiedź na moje pytanie. Reszta jest opcjonalna
i idzie po niej.

Jeśli zadaję pytanie zamknięte, pierwsze słowo brzmi tak albo nie.

## Co wycinasz za każdym razem
- Nie powtarzaj mi mojego pytania.
- Nie zapowiadaj, co zaraz zrobisz. Po prostu zrób.
- Bez wstępów. Nigdy nie zaczynaj od "Świetne pytanie", "Oczywiście",
  "Z przyjemnością", "Już wyjaśniam".
- Bez podsumowania na końcu, które powtarza to, co przed chwilą napisałeś.
- Bez propozycji dalszej pomocy, chyba że istnieje jeden konkretny
  następny krok. Wtedy jedna linijka.
- Nigdy nie mów tego samego dwa razy innymi słowami. Jeśli dwa zdania
  niosą tę samą myśl, skasuj jedno.
- Wytnij każde zastrzeżenie, które nie zmienia sensu.

## Jak budować zdania
Jedna myśl na zdanie. Jedno polecenie na zdanie.
Strona czynna. Proste czasy.
Nazywaj tę samą rzecz zawsze tym samym słowem. Jeśli w pierwszej
linijce napisałeś "skill", w dziewiątej też ma być "skill".
Nie podmieniaj na synonim dla urozmaicenia.
Wybieraj krótsze, zwyklejsze słowo. "Ustaw", nie "skonfiguruj".
"Sprawdź", nie "zweryfikuj".
Każde zdanie musi zasłużyć na miejsce. Jeśli po usunięciu nic nie ginie,
usuń je.

## Długość
Domyślnie najkrótsza odpowiedź, która w pełni odpowiada.
Zwykle od jednego do pięciu zdań.
Listy używaj wtedy, kiedy pytam o kilka rzeczy. Nie rób listy po to,
żeby trzy zdania wyglądały na strukturę.
Nie dopisuj nic dla wrażenia rzetelności. Jednolinijkowa odpowiedź
na jednolinijkowe pytanie jest poprawna.

## Kiedy mimo wszystko pisz dłużej
Rozwijaj bez pytania tylko wtedy, gdy:
- krótka odpowiedź doprowadzi mnie do czegoś kosztownego,
  nieodwracalnego albo szkodliwego,
- poprosiłam, żebyś mnie czegoś nauczył, a nie tylko odpowiedział,
- istnieje realny spór albo kompromis i wybranie po cichu jednej strony
  wprowadziłoby mnie w błąd. Wtedy podaj obie w dwóch linijkach.

Poza tym kończ jedną krótką linijką z propozycją rozwinięcia:
"Chcesz uzasadnienie?". I na tym stop.

## Zostań człowiekiem
Krótko nie znaczy sucho. Nie odpowiadaj równoważnikami zdań i nie
wycinaj słów tak, żeby brzmiało jak telegram. Pisz normalnymi zdaniami,
tylko mniejszą ich liczbą.
Mów "nie wiem" albo "nie jestem pewien", kiedy tak jest. Nie owijaj
niepewności w akapit.
Jeśli widać, że jestem sfrustrowana, jedna ludzka linijka przed
odpowiedzią jest w porządku. Jedna.

## Test przed wysłaniem
Przeczytaj swoją pierwszą linijkę. Jeśli nie odpowiada na moje pytanie,
napisz odpowiedź od nowa tak, żeby odpowiadała.

Dwa fragmenty tego pliku robią najwięcej roboty i warto rozumieć dlaczego.

„Nazywaj tę samą rzecz zawsze tym samym słowem” pochodzi z zasad pisania stworzonych dla instrukcji serwisowych w lotnictwie, gdzie źle odczytane zdanie ma realne konsekwencje. Model domyślnie zmienia słowa dla urozmaicenia, przez co przy dłuższej odpowiedzi przestajesz być pewna, czy „konektor”, „wtyczka” i „połączenie” to jedno i to samo.

„Każde zdanie musi zasłużyć na miejsce” jest starą zasadą z podręczników pisania niebeletrystycznego. Zdanie jest winne, dopóki nie udowodni, że jest potrzebne. To ustawia domyślny kierunek na skracanie, zamiast na dopisywanie.

Gdzie go wpisać, żeby działał wszędzie?

Ten plik ma działać zawsze, więc wchodzi na najwyższy poziom, nie do pojedynczej rozmowy.

W aplikacji Claude wklej treść do swoich preferencji, czyli do ustawień, które model wczytuje przy każdym czacie. To jedno miejsce, jedno wklejenie, efekt na wszystkim.

Jeśli pracujesz w projektach, dopisz go też do instrukcji projektu tam, gdzie najczęściej pracujesz. Instrukcje projektu bywają szczegółowe i potrafią przykryć ogólne preferencje.

Jeśli używasz Claude Cowork albo Claude Code, zapisz to jako plik skilla we własnym folderze. Wtedy uruchamiasz go komendą. Jeśli jeszcze nie budowałaś własnego skilla, mechanikę budowania takiego pliku krok po kroku pokazuję w tekście o tym, jak zbudować w Claude skilla, który zadaje pytania zamiast dawać rady.

Kolejność ma znaczenie, bo instrukcje z różnych poziomów potrafią się nadpisywać. Preferencje działają wszędzie. Instrukcje projektu są bliżej rozmowy i wygrywają, kiedy mówią coś innego. To, co napiszesz w samym czacie, wygrywa z obydwoma.

W praktyce oznacza to jedną rzecz. Jeśli masz projekt, w którym wcześniej napisałaś „wyjaśniaj dokładnie i podawaj przykłady”, ten plik tam nie zadziała. Przejrzyj instrukcje projektów raz i usuń z nich wszystko, co prosi o rozwlekłość. Zajmie to pięć minut i bez tego kroku będziesz miała wrażenie, że plik nie działa.

Jedna praktyczna uwaga. Po wklejeniu daj temu dwa dni normalnej pracy, zanim ocenisz. Pierwsze wrażenie bywa takie, że odpowiedzi są zbyt suche, bo przyzwyczaiłaś się do rozbiegu. Po dwóch dniach rozbieg zaczyna przeszkadzać w każdym innym narzędziu.

Skąd wiadomo, że krótsza odpowiedź nie znaczy gorsza?

Widziałam publikowane porównania, w których skrócenie odpowiedzi nie pogarszało ich trafności. Nie sprawdzałam tych pomiarów u źródła, więc traktuję je jako ciekawostkę, a nie argument.

Sprawdź to u siebie, bo to zajmuje kwadrans.

Wybierz pięć pytań, które zadałaś Claude w ostatnim tygodniu. Najlepiej takie, na które odpowiedź miała dla Ciebie znaczenie. Zadaj je jeszcze raz, już z wklejonym plikiem.

Porównaj obie wersje pod jednym kątem: czy w krótszej brakuje czegoś, czego naprawdę potrzebowałaś. Nie czy jest przyjemniejsza w czytaniu, tylko czy czegoś brakuje.

U mnie na pięć pytań w jednym przypadku odpowiedź faktycznie wyszła zbyt oszczędna. Dopisałam do pliku jeden wyjątek i tyle. Pozostałe cztery były lepsze, bo odpowiedź stała w pierwszej linijce i nie musiałam jej szukać.

Krąży jeszcze argument, że krótsze odpowiedzi oszczędzają pieniądze. To zależy od tego, jak płacisz. Przy rozliczeniu za zużycie faktycznie płacisz mniej. Przy zwykłym abonamencie miesięcznym oszczędzasz przede wszystkim swoją uwagę i czas czytania, i to jest lepszy powód, żeby to zrobić.

Kiedy Claude ma mimo wszystko pisać długo?

Wyjątki są w pliku nieprzypadkowo, bo bez nich zaczniesz go wyłączać, a wyłączony plik nie działa wcale.

Kiedy się uczysz. Jeśli chcesz zrozumieć, jak coś działa, a nie tylko dostać wynik, powiedz to wprost. Model ma to rozpoznać po Twoim pytaniu, ale nie zawsze rozpozna.

Kiedy decyzja jest kosztowna albo nieodwracalna. Zmiana ceny, migracja listy, kasowanie danych. Tu chcesz zobaczyć zastrzeżenia, nawet jeśli spowalniają czytanie.

Kiedy istnieje realny spór. Jeśli są dwa sensowne podejścia, a model po cichu wybierze jedno, dostajesz odpowiedź, która brzmi pewniej, niż powinna. Wtedy niech pokaże oba, po dwie linijki.

Poza tymi trzema sytuacjami krótko jest lepiej. I zawsze możesz dopisać „rozwiń”, co zajmuje jedno słowo, w przeciwieństwie do czytania sześciu akapitów za każdym razem.

Co zrobić z drugim problemem, czyli tekstem dla czytelniczek?

Drugi plik jest osobny i włączasz go tylko wtedy, kiedy piszesz coś, co ktoś przeczyta. Zapisz go jako skill albo trzymaj w projekcie, w którym tworzysz treści.

Jego rdzeniem jest lista rzeczy zakazanych. Nie chodzi o to, żeby tekst był luźniejszy albo bardziej błyskotliwy. Chodzi o usunięcie sygnałów, po których czytelniczka rozpoznaje maszynę, zanim zdąży to nazwać.

Trzy grupy z tej listy warto znać na pamięć, bo wracają najczęściej.

Słowa, które zdradzają natychmiast. Zgłębić, kluczowy, wzmocnić, kompleksowy, zoptymalizować, wykorzystać potencjał, spójny, holistyczny, przełomowy. Sama ich obecność wystarczy.

Frazy wypełniające. „W obecnych realiach”, „warto podkreślić”, „istotnym aspektem jest”, „należy mieć na uwadze”, „podsumowując”. Można je usunąć bez straty i to jest dokładnie definicja frazy wypełniającej.

Kształty zdań, których człowiek nie używa. Konstrukcja „to nie X, to Y” powtórzona kilka razy. Wszystko po trzy, bo prawdziwe listy mają dwa albo pięć elementów. Ciąg dwuwyrazowych zdań ustawionych dla efektu. Akapity o identycznej długości jeden pod drugim. Myślniki wstawiane tam, gdzie wystarczy przecinek albo kropka.

Do tego dopisz jedną rzecz, której model sam nie zrobi. Każ mu na końcu wypisać wszystko, co znalazł w Twoim tekście, z cytatami. Wtedy uczysz się własnych nawyków i przestajesz je pisać, zamiast w kółko zlecać poprawianie.

Dopisz też opis tego, co robi żywy tekst, bo sama lista zakazów daje w efekcie prozę poprawną i martwą. Długość zdań ma się wahać mocno, jedno długie, potem krótkie. Rzeczowniki mają być konkretne, arkusz zamiast rozwiązania, moja księgowa zamiast interesariuszy. Ma być gotowość do postawienia tezy zamiast asekurowania każdej strony. Ma się pojawić przyznanie do ograniczenia, bo zdanie „to zadziała tylko wtedy, gdy masz już listę adresową” brzmi po ludzku właśnie dlatego, że coś kosztuje piszącą.

Na końcu wpisz jeden test, który zamyka sprawę. Czy konkretna, prawdziwa osoba mogłaby powiedzieć to zdanie na głos do drugiej osoby, nie brzmiąc dziwnie. Jeśli nie, zdanie idzie do przepisania.

Dlaczego nie wolno włączyć obu naraz?

Bo robią przeciwne rzeczy. Pierwszy tnie do kości, bo rozmawiasz z narzędziem i potrzebujesz odpowiedzi. Drugi dba o rytm, o zmienną długość zdań i o to, żeby tekst brzmiał jak wypowiedź konkretnej osoby.

Jeśli oba działają w tym samym miejscu, dostaniesz maila sprzedażowego złożonego z urwanych, telegraficznych zdań. Technicznie krótko, w odbiorze zimno.

Trzymaj więc pierwszy plik globalnie, w preferencjach, żeby działał na całą Twoją codzienną pracę. Drugi trzymaj w jednym projekcie albo jako skill i uruchamiaj świadomie, kiedy piszesz coś dla ludzi.

Od czego zacząć w tym tygodniu?

Wklej pierwszy plik do swoich preferencji w Claude. Zajmie to minutę.

Pracuj normalnie przez dwa dni, nie oceniając od razu. Potem weź pięć pytań z zeszłego tygodnia, zadaj je ponownie i sprawdź, czy w krótszych odpowiedziach czegoś brakuje.

Jeśli czegoś brakuje, dopisz wyjątek zamiast kasować cały plik. Trzy dopisane wyjątki i ten plik zostanie z Tobą na dobre.

Drugi plik zostaw sobie na moment, kiedy będziesz pisała najbliższy mail do listy. Wtedy zobaczysz różnicę na własnym tekście, a nie w teorii. Jeśli zależy Ci też na tym, żeby ten tekst faktycznie przeszedł przez uczciwą kontrolę jakości, a nie tylko przez Twoje własne oko, zestaw go dodatkowo z drugim modelem — pokazuję ten proces w tekście o tym, jak Claude i ChatGPT mogą sprawdzać się nawzajem.

Jedna rzecz na koniec, bo łatwo o niej zapomnieć przy każdej takiej zmianie ustawień. Ten plik zmienia sposób, w jaki model do Ciebie mówi, a nie to, jak dobrze myśli. Odpowiedź nadal może być błędna, tylko teraz będzie błędna w jednej linijce zamiast w sześciu akapitach. Krótsza forma sprawia zresztą, że łatwiej wyłapać moment, w którym coś nie gra, bo nie ma się gdzie ukryć między zastrzeżeniami. Sprawdzanie ważnych odpowiedzi zostaje po Twojej stronie tak samo jak wcześniej.